SAGARRA

Sagardoa edateko garai txarrik ez dago, baina bai sagardoa egiteko. Sagardotegietako garaia ireki egin berri dute, eta eskualdeko sagardotegietan edan daitekeen zuku berezia nolakoa izango den azaldu dute hainbatek.

Denok argi uzten dute sagardoaren kalitatea sagarraren kalitatearen araberakoa izango dela: argi dute ere, aurtengo sagarra «ona» izan dela; «ona» dela esatearekin, baina, ezagutzen ez duenak ez daki zer esan nahi den: «Kolore polita eta kalitate onekoa» da sagarra, «nahiz eta beranduago iritsi egindako udazkena lehorrarengatik», sagardotegikoek esan bezala.

Sagardo on bat zein den galdetzean, Leitzako Erreka sagardotegiko jabearen aburuz, «kolore ona daukana eta eztarritik ongi pasatzen dena» da sagardo ona, nahiz eta ondoren aitortu ere, «ardoa nahiago» duela. Nafarroako sagardotegi honetara Gipuzkoako sagarra daramate, Astigarragatik, zehazki. «Batzuk, hala ere, sagastiak ere badituzte».

Azkenaldian sagardotegiek badirudi ospe handiagoa dutela, baina gure artean urte asko daramatzate, eta ospe berdintsuarekin gainera. Eguzkitza sagardotegikoak zioenez, «azkenaldian, alkoholemia kontrolekin nabaritu da igoera ere: jendea mugitzeko beldur da orain, isunen eta arriskuen beldur».

Sagardoaren inguruan

Sagardoa gero eta ezagunagoa da munduan, baina Euskal Herrian ez da bakarrik egiten: sagardotegietara joaten den jendeak, ordea, hauetara joateko 4 hilabeteko epea izaten dute, nahiz eta urte osoan zehar sagardoa edateko aukera izan: «Jendeak urte osoan zeharreko zerbait ez delako bisitatzen ditu sagardotegiak», Leitzako Errekakoen ustez. Beste ikuspegi bat dauka Eguzkitzakoak: «Sagardotegiek sozializatzeko aukerak ematen dituzte, jende ugari ibiltzen da, zutitu egiten zara eta giroa egoten da. Jatetxe batean sagardoa egon daiteke, baina ez giro hori: parekoarekin eta ondokoarekin hitz egiten duzu bakarrik».

Upel handietan dagoen sagardoa botila txikietan eraman dezakegu etxera, eta lagun artean edan ere, sagardotegien antzera. Faltako dena, ordea, txotx hitzak mahai ingurukoengan duen indarra eta alaitasuna izango da. Jaso ditzagun basoak, bada, txuleta xamurra bultzada gozo batez irensteko, eta ondoren denon artean kantak abesteko.

Tolosaldeko Hitzan jasoa 2007-01-19

Inoizko bertsolaririk onenen itzalean hasi da Nafarroako sagardo denboraldia
Lesakako Lindurren Borda sagardotegian egin zuten Nafarroako sagardotegi denboraldiaren irekiera ofiziala atzo eguerdian. Hainbat bertsolari, kirolari eta jende ezagun bildu zen bertara, lehen «txotxa» egin behar zutela-eta sagardo berria dastatzera. Adituen esanetan, uzta laburra izan den arren, kalitate oneko sagardoa izango da.

LESAKA

Hainbat lagun bildu zen atzo Lesakako Lindurren Borda sagardotegira, Nafarroako Sagardogileen Elkarteak duela zenbait urtetik hona egiten duen sagardo denboraldiaren irekitze ofiziala ospatzeko.

Asteazkenean Astigarragako irekieran jakin genuenez, 1.200.000 litrotik gora ekoitzi dituzte aurten, eta horietatik 200.000 litro inguru Nafarroan egindakoak dira atzo ezagutarazi zutenez.

Aurtengo sagardo uzta «laburra» dela adierazi zuen Domingo Penak, Nafarroako eta Bizkaiko Sagardogile Elkarteetan lanean aritzen den etnologoak. Sagarren kalitatea ona izan den arren, uda bero samarra izateari egotzi zion uztaren nolakotasun hori. Alkohol mailari dagokionez, aurtengo sagardoak zazpi gradu inguru dituela nabarmendu zuen etnologoak, «normalean behar lukeen baino gradu bat gehiago gutxi gorabehera». Era berean, uda «nahiko argia» izateak sagardoa koloretsuagoa izatea eragin du.

Normandiako eta Bretainiako sagarrak ekarri dituzten arren, %50-60 bertako sagarra dela gogorarazi zuten Nafarroako sagardogileek. Aurtengo sagardoa bi hitzetan definitzeko eskatuta, «zapore betekoa» dela adierazi zuen Penak. Eguneko protagonista nagusia sagardoa izan bazen ere, bertsolaritzak garrantzi handia izan zuen, bertan bildutako bertsolari andanaz gain, upelek Xalbador, Txirrita, Uztapide, Enbeita, Arozamena eta beste hainbat bertsolari handiren izenak baitzituzten. Hainbat jende ezagun bildu zen Baztango kirikoketari, txistulari eta txalapartariek alaitutako jaira: Nagore, Tirapu eta Arbizu pilotariak, Marta Mendia jauzilaria, Jan Urban futbolari ohia, Larretxea anaiak, Nafarroako Gobernuko ordezkariak eta EHNE sindikatuko lehendakari Fermin Irigarai, besteren artean.
Gara 2007-01-14

Martinez de Irujo pilotaria izango da sagardoa probatzen “lehena”, ailatu da sagardotegietan buletaka hsateko garaia, batzuk dagoeneko hasiak gara… ta gure kasuan sagarra goiz etorri zen ta dagoeneko botilean sartua dugu.
Ikus dezagun sagardoa edateko maduan egoteko zer nolako bilakaera izan duen azkeneko 3-4 hilabetetan.

Behin aleak sagardotegian pilatu direnean, makinaz jotzen dira. Ateratzen diren sagar zatiek ez dute handiegiak izan behar. Alderantziz, berriz, sagarra gehiegi xehatzen bada, barruan dauzkan haziek hautsi eta gustu txarra emango diote sagardoari.

Lan honen emaitza, sagar-mamia, patsa izenez ezagutzen dena dolarearen azpilean ezartzen da. Dolarerik gehienak azpil zabalak edukitzen dituzte, hesi-moduko egurrezko sareak dituena, eta hesi honetan zehar ateratzen da muztioa, erraztasun osoz.

Arbasoengandiko ohiturari jarraituz, gure sagardogileek patsa beratzen uzten dute dolarean, biharamuna arte.

Orduan hasten da zapalketa. Patsari zuku guztia ongi kendu ahal izateko, zortzi, hamar eta baita hamabi aldiz ere zapaldu behar da patsa dolarean. Lortutako zukua, edo “muztioa” dupan jasotzen da. Zapalketa bukatzen doan bezala, patsa lehortuz doa eta muztioa gutxitu egiten da. Zenbait sagardogileren iritziz azken muztio hau da guztietan finena.

Prozesu hau bukatu ondoren, pixkanaka eta patsaren gainaldean presio etengabe eta leunak eginez lortzen den prozesua, esan genezake sagarra bere mami propiotik bereiztu dugula.

Dolareetatik datorren muztioaz kupela bete eta egun batzuetara berez hasten da hartzidura alkoholikoa.

Sagardoak bi hartzidura pasa behar ditu:laburra eta oso zaratatsua, bata; luzea eta isilagoa, bigarrena. Orduan, kupelaren gainean “txapela” izeneko ehun apartsua sortzen da. Hondoan pilatzen doaz jalkiak.

Bitxia dirudien arren, garai bateko muztio, apartsu, gozo, lodi eta gorrixka hura sagardo garbi eta fin bilakatu da.

Horretarako kupelak eta dupak ia hiru hilabetez geldirik egon behar dute, 7 eta 15 gradu bitarteko tenperaturan. Bakartasun eta isiltasun oso-osoan.

Denbora hau iragan ondoren, sagardo garden, argi eta usaintsua heldua da jadanik gure usaimenaren eta ahosabaiaren gozamenerako.

Kupela bakoitzaren emaitza ezberdina izango da, zalantzarik gabe. Sagardoa oso ugaria baita. Eta izaera berezikoa.

Nola prestatu?

Mamiaren zati bat berotu, bertan gelatina urtu, eta horri gainerako mami guztia batu. Esne gain erdi harrotuarekin nahasi eta hozkailuan gorde.

Sagardo karamelua egiteko, karamelu argia egin azukrearekin, sagardoa batu, eta guztia irakin, karamelu guztia desegin arte. Ondoren, sutatik kendu eta hoztu.

Intxaurrezko teila egiteko, azukrea glukosarekin irakin, eta horri gurina batu. Intxaur hautsa eta irin bahetua bota. Hori guztia pastelgintzako mahuka batean sartu eta laberako paper baten gainean hoztu, masa horrekin tirak eginda; azkenik, labean 170 gradura erre.

Edalontzi edo kopa batean sagardo karamelua bota, gainean mami mousse-a jarri, berriz ere karameluarekin estali, eta mami mousse geruza batekin amaitu. Intxaurrezko teilekin apainduko dugu.

osagaiak ( lau lagunentzat)

200 g mami.

50 g esne gain erdi harrotua

Gelatina orri bat

Botila bat sagardo

750 g azukre

Teila egiteko

100 g irin

50 g intxaur hauts

100 g gurin

150 g azukre.

30 g glukosa

100 g ur.