Jaialdiaren bosgarren urteurrena dutela eta, musika ortzadarra osatzeko ahalegin berezia egin nahi izan dute Sagardoaren Kultura Sustatzeko Elkarteko kideek. Horretarako, Sagarrondotik berezia prestatu dute Hernanin, Julieta Venegas mexikarra izar duen hamar talderen partaidetzarekin. Eta ezer falta ez dadin, oraindik indarge ez baldin bazaude, herri kirolak igande goizez Urnietan. Musika eta upategi franko da egunotan «sagardoaren lurraldean”.

Entzuna genuen poetarik kaskarrena ontzen duela ardoak. Era berean, edozein jaialdi alaitzen du sagardoak. Horretarako, ahalik eta festa freskoena lortzeko, ahalik eta «sagar» mota ezberdin gehien upelaratu dituzte aurten antolatzaileek, Sagarrondotik edozein musika joerako ikus-entzuleen gustukoa izan dadin. Hamar talde, erdiak etxekoak eta kanpotarrak besteak, burua astintzeko rocka eta gerria mugitzeko rolla, salto egiteko dantza musika eta elkarri heltzeko popa, gazteleraz, ingelesez zein euskaraz emana, bihar eta etzi. Ez da proposamen interesgarririk falta Julieta Venegas mexikarra buru duen afixa ezin eklektikoagoan. Azter ditzagun, bada, egunez egun.

Bartzelonara aldatutako gipuzkoarrek ekingo diote jaialdiari. Laukote zarauztar modernoa dugu Delorean eta, antolatzaileek aurtengo «ustekabea» izan daitekeela dioten arren, jo ta su aritu izan da orain arte edozein oholtzatan zoroaren pare dantzan jarduteko ezin aproposagoa den «Into the Plateau» azken lan luzea aurkezten. Milurtekoarekin batera sortutako taldeak «Silohuettes» debuta plazaratu zuen 2001ean Underhill disko etxearekin, eta taldearen izen bereko bigarren lan luzea, «Metropolitan Death» ep-a eta «Into the Plateau» gero, azken hirurak Katalunyako B-Core disko etxean.

Skalariak ere etxeko taldea dugu. Nafarrek hamar urte beteko dituzte errepidean eta, 500 kontzerturen ondoren, ziklo bat itxi eta Hernanin ekingo diote «Ska Republic» bira berriari, Gor disko etxearekin «Skalariak 1997-2002» ska bilbuma argitaratu ostean. Gero, Galiziara abiatuko dira.

Etxeko uztarekin bukatzeko, bueltan diren beteranoak. La Inconsciencia de Uoho izen xelebrepean Iñaki Anton «Uoho» eta lagunak ageri zaizkigu, besteak beste Platero y Tu eta Extremoduron rocka egin ondoren taldearen izen bereko estreinako lana plazaratu berri dutenak, horretarako propio sortutako Muxik disko etxean. Hau izango dute, gainera, lehenengo zuzenekoa, eta bihar bigarrena etxean, Bilboko Kafe Antzokian.

Aurrekoekin zerikusi gutxi du James Taylor aparteko tekla- jotzailearen laukoteak. Hogei urte eta beste horrenbeste disko daramatza festak berotzen Kent-eko morroiak. Labetik atera berria den azken lanean, «Leslie Overdrive», ohiko groove eta funk soinuak ekarri dizkigu hammond organoaren laguntzaz. Biharko gaua indartsu bukatzeko, The Bond Scott Band. Izenez bere okatzarrean itota hildako AC/DC taldeko abeslaria omentzen duen talde kataluniarra australiarren doinuak leialtasun osoz eskaintzen dituen tribute band-a dugu, rock grinatsua maite dutenentzat ezin aproposagoa.

Afixa eklektikoa

Ostiral ikaragarriaren ondoren, kasu larunbatari. Bi etxeko talde baino ez, biak Bilbo ingurukoak. Zea Mays taldeak ere oharkabean hamar urte beteko ditu aurten, beti pauso irmoak emanez. Azkena, Oihukarekin plazaratutako «Sortuz, grabitatearen aurka» elektrikoa. Antolatzaileek aspalditik buruan zuten taldea omen da latinez artoa izendatzen duen Zea Mays taldea, eta Hernanin izango dira disko berria prestatzen dabiltzan Ruben, Piti, Asier eta Aiora. Bizkaitarra dugu Atom Rhumba seikote cool-a ere, zuzenean beti aho bete hortz uzten gaituena. Munster disko etxearekin hiru lan luze eta ep bateko bide oparoa itxi ostean, Oihuka disko etxean argitaratutako «Amateur Universes» ezinbestekoa dute rock’n'roll aberatsez jantzitako azken lan biribila.

Kanpotarrei dagokienez, gurean aski ezaguna den ijitoa. Raimundo Amador gitarra-jotzaile trebeak Sagarrondotiken lehenengo jaialdian parte hartu zuen 2003an, besteak beste Kiko Veneno aspaldiko lagunarekin batera, eta bertan izango da bost urte geroago, bluesa eta flamenkoa maisuki nahasteko. Oraingoan, tartean Pepo Bao (O’funk’illo) musikariak osatzen duen Maneta de Kamioneta hirukote berriak babestuko du anaiarekin batera Pata Negra sortu zuen sevillarra.

Ondoren, izar mexikarrak gozatuko dizkigu belarriak, eta Herrialde Katalanetako ordezkari, gurean gero eta ezagunagoak diren Obrint Pas valentziarrek agurtuko dute jaialdia. 1993an sortu zen taldeak dolcaina valentziar musika tresna erabiltzen du hardcorea, reggaea eta ska nahasteko eta bost disko argitaratu ditu 45 Revolucions disko etxe propioan, azkena 2005ean zuzenean hartutako «En Moviment!». Apirilean bira ederra egingo dute Europan zehar, hasi Pragan eta Berlinen bukatu.

Eta Mexikotik, «La milagrosa». Horrela esaten omen diote Julieta Venegas mexikar neskatoari. Xarma handiko musikari gozoa dugu akordeoiaren laguntzaz aritzen den Julieta. «Me Voy» eta «Andar Conmigo» sonatuen egileak hiru lan luze behar izan zituen arrakasta lortu eta gurean ezagun egiteko.

Julieta Venegas Percevault mugaren beste aldean, Kalifornian, jaio zen duela 36 urte, eta Tijuanan hezi hogeita bi urte zituela hiriburura, Mexikora, joan zen arte. Umetatik musika ikasketak egina, Euskal Herrian ezagunak ditugun Tijuana No talde gogorrean eman zituen lehenengo pausoak bakarlari gisa hasi baino lehen. Duela hamar urte «Aquí» izeneko estreinako lan malenkoniatsu eta iluna plazaratu zuen, Guillermo Santaolalla argentinarrak ekoiztua -gerora «Brokeback Mountain» filmeko kanta batekin Oscar sari bat irabazi zuen musikaria-. Bigarrena ere, «Bueninvento», BMG Ariola disko etxe boteretsuarekin eman zuen.

Aurrenekoa baino rockeroagoa, espero baino gutxiago eman zuen aurrekontu potoloa zuen lanak. Aurreko bien aldean baikorra zen hirugarren lana, «Si». Hemen artista berri bat ageri da, maitemindurik dagoen neska atsegina. Esan dugun legez, lan honek zabaldu zuen mundura Julieta, milioi erdi disko saldu eta gero. Arrakasta akordeoiak gozotutako baltseoekin lortu badu ere, ohikoagoa du musika gogorragoa lantzea mexikarrak, izan hip hop, izan rock edo elektronikaz zipriztinduriko doinuak joz irribarrerik galdu gabe. Aurrekoaren ildo berekoa den arren, horren freskoa ez den lana, «Limón y Sal» laugarrena, aurkeztuko digu etzi, Ipar eta Hego Amerikara joan aurretik. Upelak zai ditugu Sagarrondotiken. Txotx!
Fitxa

Data: Bihar eta etzi, larunbata.

Lekua: Hernaniko Karabel auzoko karpan (Landare errugbi zelaiaren parean).

Ordua: Bihar, 21.30ean eta larunbatean, 21.00etan.

Sarrera: Egun bakoitzeko 21/24 euro.

Bi eguneko bonoa, 36 euro.

Biharko taldeak: Delorean, Skalariak, The James Taylor Quartet, The Bon Scott

Band, La Inconsciencia

de Uhomo.

Larunbateko taldeak: Orbin Pas, Atom Rhumba, Julieta Venegas, Maneta de Kamioneta eta Raimundo Amador eta Zea Mays.

Gara. 2007-03-15

Jakina denez musika ugari izaten da jaialdi honetan eta aurtengoa ere ez da gutxiago izango.
Martxoaren 16an La inconsciencia de Uoho, The James Taylor Quartet, Skalariak, Delorean eta The Bon Scott Band.taldeak izango ditugu entzungai.
Hurrengo egunean, martxoak 17, Julieta Venegas, Raimundo Amador+Maneta da Camioneta, Zea Mays, Atom Rhumba eta Obrint Pas talde ezagunak.

Barrikote «arrakastatsua» izan zuten bedaiotarrek joan den asteburuan Artubi elkartean; orotara 70 lagun inguru bildu ziren festan

Inauterien gertuerarekin batera, bedaiotarrek ere euren festa berezia antolatzen dute. Hala, eta iaz bezalaxe, barrikotea egin zuten joan den larunbatean. Antolatzaileek azaldu dutenaren arabera, «oso arrakastatsua» izan zen eta Bedaioko elkartea jendez lepo bete zen ospakizunerako. Orotara, 70 lagun inguru bildu ziren sagardoaren inguruan gau atsegina igarotze aldera.

Lortu ere lortu zuten, izan ere beharrezko osagai guztiak izan zituen gauak. Lehenik eta behin, barruak bapo asetzeko aukera izan zuten bedaiotarre, sagardotegiko menu goxoa dastatu baitzuten.Ondoren, hizketaldi eta mus partida politak antolatu zituzten, gazte eta ez hain gazteak giro ederrean igaro zutelarik.

Hurrengoa, martxoan

Dagoeneko hurrengo ekitaldian pentsatzen ari dira bedaiotarrak. Hain zuzen ere, martxoaren 10ean ospatuko dute, sagarra eta sagardoaren inguruan. Izan ere, Astigarragara irteera egindo dute. Aurrez orain gutxi ireki duten museoa ikusteko irteera egiteko asmoa ere azaldu dute auzokideek.

Bazkaria, berriz, Bereziartua sagardotegian egingo dute. Bertara joan nahi duenak izena eman dezake Bedaioko Artubi elkartean.

Urterako ekitaldi ugari antolatu dituzte. Eta antolatzaileek deialdi berezia luzatu nahi izan dute bertan parte hartzeko.
Tolosaldeko Hitza-n jasoa.

La Sidra

La Sidra es y será durante muchos años la bebida por excelencia de Asturias, es bebida que se consume a diario en los numerosos chigres (tascas) y Sidrerías de la región, su elaboración artesanal la convierte en el producto típico mas deseado por los turistas. La graduación ronda los 4º o 6º y se obtiene a partir del mosto de manzana prensado y fermentado en barriles de castaño. En la región se obtiene una cosecha de manzana sidrería que rondan las 35.000 toneladas y que en años buenos puede alcanzar las 45.000 T, con una media de 40 millones de litros fabricados cada año, lo cual no cubre las necesidades del genero sobretodo en la temporada estival, y no quede mas remedio que importar frutos de otras regiones como Galicia, País Vasco etc. Se envasa en botellas de cristal verde oscuro. El rito de escanciar la Sidra en alto en un vaso ancho compartiendolo hacen especialmente llamativa y propicio de chanza y camaradería. En verano corren los mejores meses para el consumo sidréro, por el calor, por el turismo, por las vacaciones. Si pasa por Asturias no deje de probarla y estaremos contentos de compartir con usted un par de botellas escanciadas.

Las 5 preguntas clave sobre la Sidra y sus respuestas

•¿Como se compra la sidra en el chigre y la sidrería?
La sidra en Asturies se vende por botellas de cristal verde oscuro.
Las botellas pueden consumirse,acompañada de toda la gastronomía que la circunda, en las sidrerías (establecimientos hosteleros expresamente dedicados al consumo de sidra,si bien hoy también venden todo tipo de bebidas), en los bares (que están dedicados a todo tipo de bebidas y tienen sidra también) y en los llagares (donde se elabora), si bien en estos últimos lo mas normal será comprarla por cajas.
Aparte de en estos lugares se puede comprar para su consumo en privado (casa,fiestas,etc.) en supermercados y tiendas aunque recomendamos su compra en sidrería.
Es costumbre el cobrar los envases y la caja, dinero que es devuelto al retornarlos o cambiarlos por nuevas botellas llenas.

•¿Para que se escancia?
porque al romper el chorro contra el borde del vaso, el oxigeno del aire se mezcla con el carbónico que la sidra tiene.Y así, las propiedades organolépticas, esto es, el sabor,el olor y demás, adquieran significancia y relieve. Un poco de aguja, es lo que la sidra coge cuando es escanciada. La mejor forma de notar la diferencia es bebiendo un culin sin escanciar y otro escanciado y notar en el paladar la gran diferencia.

•¿Como hay que beberla?
Estamos acostumbrados a ver que el culete se bebe casi de un trago sin respirar. Esto aunque razón no le falta, tampoco es para tanto.La sidra si tiene que beberse rapido. por culpa de lo que explicamos del escanciado; si dejamos pasar mucho tiempo desde este hasta beberla, empezará a perder la aguja conseguida con el mismo.

•¿Porqué se deja y se tira lo ultimo del vaso?
Lo último del vaso se tira, por razones, no de índole Folklórica,sino estrictamente higiénicas: al beber todos por el mismo vaso se deja un pequeño hilo de liquido que el bebedor acostumbra a tirar por la parte en la que ha bebido, para, así, dejarlo limpio para el siguiente bebedor.
Es esta una parte de la cultura de la sidra, bebiendo por el mismo vaso, todos nos volvemos iguales, esto nos invita ha hablar, acompañar al amigo, a la fiesta, y todo lo que ocurre en las sidrerías, ese ambientin que rodea la sidra y que es tan alegre.

•¿Puntos básicos de como escanciar?
1º La postura debe de ser recta, sin ser rígida
2º El brazo que sostenga la botella,estirado por encima de la cabeza.
3º El brazo que sostenga el vaso,estirado hacia abajo y al centro del cuerpo.
4º La botella una vez inclinada para echar el culete*,se sujeta con los dedos indice,corazón y anular por la parte del cuerpo y con el meñique por el culo.
5º Los dedos que sujetan la botella no deben de rebasar esta en dirección al bocal.
6º El vaso se sujeta con los dedos pulgar e indice con el corazón en el culo del vaso y el anular y el meñique recogidos sobre la palma de la mano.
7º El vaso no se debe mover del centro del cuerpo,lo que quiere decir que la sidra es la que debe de buscar el vaso.
8º El corcho puede sujetarse con los dedos anular y meñique de la mano encargada de sujetar el vaso.
9º Al servir el vaso de sidra si se retira el dedo pulgar del vaso se facilita la recogida del mismo.
10º El escanciador siempre debe procurar que la sidra espalme*.

* Culete: Cantidad de sidra que se escancia en un vaso y se ingiere de una sola vez.
* Espalmar: Escasa permanencia de la espuma en el vaso después del escanciado.

La sidra, elemento imprescindible en todas las celebraciones asturianas

Hernaniko gazta asanbladak kiroldegiko frontoiaren ondoan hutsik zegoen jangela zaharra biziberritzea erabaki zuen iazko urte amaieran. Hala, Molotoff irratiaren laguntzarekin musika jaialdia egingo du Otsailaren 10ean, larunbata.

Giroa berotzen joateko 19:00etan sagardo dastatzea izango da. Kontzertuak, 22:00etan hasiko dira, Hernaniko Orreaga 778 eta Iruñeko Hurto taldeekin.

Ondoren, Aritz Sound System izango da musika jartzen. Sistah Kata, Raul Black eta Jito edukiko ditu laguntzen. Reggae, rap, funk, sould eta beste hamaika doinu entzun ahal izango dira

Zer: Kontrakantxa gaztetxearen jaialdia.
Non: Hernanin, Polikiroldegiko frontoiaren ondoan.
Noiz Otsailaren 10ean Larunbata.

Beraz sagardoa ta musikaz gozatu nahi duenak badu aukera.

Sagardoa edateko garai txarrik ez dago, baina bai sagardoa egiteko. Sagardotegietako garaia ireki egin berri dute, eta eskualdeko sagardotegietan edan daitekeen zuku berezia nolakoa izango den azaldu dute hainbatek.

Denok argi uzten dute sagardoaren kalitatea sagarraren kalitatearen araberakoa izango dela: argi dute ere, aurtengo sagarra «ona» izan dela; «ona» dela esatearekin, baina, ezagutzen ez duenak ez daki zer esan nahi den: «Kolore polita eta kalitate onekoa» da sagarra, «nahiz eta beranduago iritsi egindako udazkena lehorrarengatik», sagardotegikoek esan bezala.

Sagardo on bat zein den galdetzean, Leitzako Erreka sagardotegiko jabearen aburuz, «kolore ona daukana eta eztarritik ongi pasatzen dena» da sagardo ona, nahiz eta ondoren aitortu ere, «ardoa nahiago» duela. Nafarroako sagardotegi honetara Gipuzkoako sagarra daramate, Astigarragatik, zehazki. «Batzuk, hala ere, sagastiak ere badituzte».

Azkenaldian sagardotegiek badirudi ospe handiagoa dutela, baina gure artean urte asko daramatzate, eta ospe berdintsuarekin gainera. Eguzkitza sagardotegikoak zioenez, «azkenaldian, alkoholemia kontrolekin nabaritu da igoera ere: jendea mugitzeko beldur da orain, isunen eta arriskuen beldur».

Sagardoaren inguruan

Sagardoa gero eta ezagunagoa da munduan, baina Euskal Herrian ez da bakarrik egiten: sagardotegietara joaten den jendeak, ordea, hauetara joateko 4 hilabeteko epea izaten dute, nahiz eta urte osoan zehar sagardoa edateko aukera izan: «Jendeak urte osoan zeharreko zerbait ez delako bisitatzen ditu sagardotegiak», Leitzako Errekakoen ustez. Beste ikuspegi bat dauka Eguzkitzakoak: «Sagardotegiek sozializatzeko aukerak ematen dituzte, jende ugari ibiltzen da, zutitu egiten zara eta giroa egoten da. Jatetxe batean sagardoa egon daiteke, baina ez giro hori: parekoarekin eta ondokoarekin hitz egiten duzu bakarrik».

Upel handietan dagoen sagardoa botila txikietan eraman dezakegu etxera, eta lagun artean edan ere, sagardotegien antzera. Faltako dena, ordea, txotx hitzak mahai ingurukoengan duen indarra eta alaitasuna izango da. Jaso ditzagun basoak, bada, txuleta xamurra bultzada gozo batez irensteko, eta ondoren denon artean kantak abesteko.

Tolosaldeko Hitzan jasoa 2007-01-19

LESAKA

Hainbat lagun bildu zen atzo Lesakako Lindurren Borda sagardotegira, Nafarroako Sagardogileen Elkarteak duela zenbait urtetik hona egiten duen sagardo denboraldiaren irekitze ofiziala ospatzeko.

Asteazkenean Astigarragako irekieran jakin genuenez, 1.200.000 litrotik gora ekoitzi dituzte aurten, eta horietatik 200.000 litro inguru Nafarroan egindakoak dira atzo ezagutarazi zutenez.

Aurtengo sagardo uzta «laburra» dela adierazi zuen Domingo Penak, Nafarroako eta Bizkaiko Sagardogile Elkarteetan lanean aritzen den etnologoak. Sagarren kalitatea ona izan den arren, uda bero samarra izateari egotzi zion uztaren nolakotasun hori. Alkohol mailari dagokionez, aurtengo sagardoak zazpi gradu inguru dituela nabarmendu zuen etnologoak, «normalean behar lukeen baino gradu bat gehiago gutxi gorabehera». Era berean, uda «nahiko argia» izateak sagardoa koloretsuagoa izatea eragin du.

Normandiako eta Bretainiako sagarrak ekarri dituzten arren, %50-60 bertako sagarra dela gogorarazi zuten Nafarroako sagardogileek. Aurtengo sagardoa bi hitzetan definitzeko eskatuta, «zapore betekoa» dela adierazi zuen Penak. Eguneko protagonista nagusia sagardoa izan bazen ere, bertsolaritzak garrantzi handia izan zuen, bertan bildutako bertsolari andanaz gain, upelek Xalbador, Txirrita, Uztapide, Enbeita, Arozamena eta beste hainbat bertsolari handiren izenak baitzituzten. Hainbat jende ezagun bildu zen Baztango kirikoketari, txistulari eta txalapartariek alaitutako jaira: Nagore, Tirapu eta Arbizu pilotariak, Marta Mendia jauzilaria, Jan Urban futbolari ohia, Larretxea anaiak, Nafarroako Gobernuko ordezkariak eta EHNE sindikatuko lehendakari Fermin Irigarai, besteren artean.
Gara 2007-01-14

Behin aleak sagardotegian pilatu direnean, makinaz jotzen dira. Ateratzen diren sagar zatiek ez dute handiegiak izan behar. Alderantziz, berriz, sagarra gehiegi xehatzen bada, barruan dauzkan haziek hautsi eta gustu txarra emango diote sagardoari.

Lan honen emaitza, sagar-mamia, patsa izenez ezagutzen dena dolarearen azpilean ezartzen da. Dolarerik gehienak azpil zabalak edukitzen dituzte, hesi-moduko egurrezko sareak dituena, eta hesi honetan zehar ateratzen da muztioa, erraztasun osoz.

Arbasoengandiko ohiturari jarraituz, gure sagardogileek patsa beratzen uzten dute dolarean, biharamuna arte.

Orduan hasten da zapalketa. Patsari zuku guztia ongi kendu ahal izateko, zortzi, hamar eta baita hamabi aldiz ere zapaldu behar da patsa dolarean. Lortutako zukua, edo “muztioa” dupan jasotzen da. Zapalketa bukatzen doan bezala, patsa lehortuz doa eta muztioa gutxitu egiten da. Zenbait sagardogileren iritziz azken muztio hau da guztietan finena.

Prozesu hau bukatu ondoren, pixkanaka eta patsaren gainaldean presio etengabe eta leunak eginez lortzen den prozesua, esan genezake sagarra bere mami propiotik bereiztu dugula.

Dolareetatik datorren muztioaz kupela bete eta egun batzuetara berez hasten da hartzidura alkoholikoa.

Sagardoak bi hartzidura pasa behar ditu:laburra eta oso zaratatsua, bata; luzea eta isilagoa, bigarrena. Orduan, kupelaren gainean “txapela” izeneko ehun apartsua sortzen da. Hondoan pilatzen doaz jalkiak.

Bitxia dirudien arren, garai bateko muztio, apartsu, gozo, lodi eta gorrixka hura sagardo garbi eta fin bilakatu da.

Horretarako kupelak eta dupak ia hiru hilabetez geldirik egon behar dute, 7 eta 15 gradu bitarteko tenperaturan. Bakartasun eta isiltasun oso-osoan.

Denbora hau iragan ondoren, sagardo garden, argi eta usaintsua heldua da jadanik gure usaimenaren eta ahosabaiaren gozamenerako.

Kupela bakoitzaren emaitza ezberdina izango da, zalantzarik gabe. Sagardoa oso ugaria baita. Eta izaera berezikoa.

Mamiaren zati bat berotu, bertan gelatina urtu, eta horri gainerako mami guztia batu. Esne gain erdi harrotuarekin nahasi eta hozkailuan gorde.

Sagardo karamelua egiteko, karamelu argia egin azukrearekin, sagardoa batu, eta guztia irakin, karamelu guztia desegin arte. Ondoren, sutatik kendu eta hoztu.

Intxaurrezko teila egiteko, azukrea glukosarekin irakin, eta horri gurina batu. Intxaur hautsa eta irin bahetua bota. Hori guztia pastelgintzako mahuka batean sartu eta laberako paper baten gainean hoztu, masa horrekin tirak eginda; azkenik, labean 170 gradura erre.

Edalontzi edo kopa batean sagardo karamelua bota, gainean mami mousse-a jarri, berriz ere karameluarekin estali, eta mami mousse geruza batekin amaitu. Intxaurrezko teilekin apainduko dugu.

osagaiak ( lau lagunentzat)

200 g mami.

50 g esne gain erdi harrotua

Gelatina orri bat

Botila bat sagardo

750 g azukre

Teila egiteko

100 g irin

50 g intxaur hauts

100 g gurin

150 g azukre.

30 g glukosa

100 g ur.